Kiến Thức Hay: Ngắn Gọn Lịch Sử về Cây Thuốc Tẩu

Lịch sử loài người và thuốc lá đã kéo dài hàng nghìn năm. Người Maya từ thời cổ đại đã khắc lên đá hình ảnh về việc họ sử dụng thuốc lá trong các nghi lễ tôn giáo. Khói thuốc—một trong số ít những thứ chuyển từ mặt đất lên trời—được dùng làm sứ giả gửi đến các vị thần. Để tăng phần linh thiêng, đôi khi họ còn trộn thuốc lá với các loại cây khác như cần sa, giúp tăng cường sự kết nối với thần linh: tầm nhìn trở nên rõ rệt hơn và “tiếng nói” của các vị thần vang vọng mạnh mẽ hơn.

Thuốc lá dần phổ biến khắp Trung và Nam Mỹ, cũng như các đảo ở vùng Caribe. Phải đến năm 1492, khi Christopher Columbus đặt chân đến châu Mỹ, người châu Âu mới có lần đầu tiên ghi nhận thói quen hút thuốc của người bản địa.
Sau đó, các nhà chinh phục châu Âu phát hiện cây thuốc lá ở khắp các vùng đất họ đặt chân đến và đem về châu Âu. Thuốc lá ban đầu được xem như một loại thảo dược chữa bệnh. Jean Nicot—bác sĩ và đại sứ Pháp—đã dùng thuốc lá để chữa đau nửa đầu cho Nữ hoàng nước này. Vị kích thích trong thuốc lá sau đó được đặt tên là “nicotine” để vinh danh ông.
Với vua Philip II của Tây Ban Nha, thuốc lá còn quý giá hơn cả vàng. Vua áp đặt độc quyền buôn bán thuốc lá: ai bán thuốc lá hoặc hạt giống mà không được phép sẽ bị tử hình. Hạt thuốc sau đó được lan truyền tới các thuộc địa của Tây Ban Nha khắp thế giới, kể cả ở Viễn Đông. Tuy vậy, chế độ độc quyền này nhanh chóng bị thách thức.
Người Anh khi tìm thuộc địa ở Bắc Mỹ đã đến vùng mà ngày nay là Hoa Kỳ. Thuộc địa đầu tiên của họ vào năm 1607 thất bại, nhưng lần sau họ thành lập Jamestown (Virginia). Người Powhatan bản địa cũng hút thuốc, nhưng loại họ dùng—thuộc giống Nicotiana rustica—có lá mỏng, cháy kém và rất mạnh, nên người Anh không thấy hợp khẩu vị và không mua.
Năm 1610, John Rolfe đến Jamestown sau một vụ đắm tàu ở Bermuda. Tại đây, anh tìm thấy và đem về giống “Spanish Tobacco” (Nicotiana tabacum). Năm 1611, Rolfe trồng thử tại Jamestown và thành công vượt trội. Năm sau, lô thuốc lá đầu tiên từ Virginia được gửi về London. Vua James I cũng rất hài lòng—bởi từ nay Anh không cần nhập từ Tây Ban Nha—và ông cũng là người đặt nền móng cho thuế thuốc lá ở Anh, từ đó Virginia tobacco ra đời.
Trong các cuộc chiến châu Âu, các tướng lĩnh nhận thấy rằng binh lính hút thuốc có thể đi bộ xa hơn và ít cần thực phẩm hơn. Vì vậy, thuốc lá được đưa vào khẩu phần quân đội, và thói quen hút thuốc trở nên phổ biến trong giới quân nhân.
Ở Virginia, ngành trồng thuốc lá bùng nổ. Các vùng đất dần được khai phá trải về phía Bắc, Nam và Tây đến vùng Kentucky ngày nay—nơi chất đất khác với Virginia, khiến lá thuốc to và dày hơn. Người trồng Kentucky bắt đầu hút loại lá này và Dark Fired Kentucky ra đời.
Một nông dân ở Ohio mang hạt từ Kentucky về—ở vùng đất và khí hậu khác, lá ra mỏng hơn Kentucky nhưng vẫn dày hơn Virginia. Năm 1864, ông tạo ra giống thuốc lá mới: White Burley, giống burley được sử dụng phổ biến cho đến ngày nay.
Vào những năm 1840–1850, Virginia tobacco được thử nghiệm trong các phương pháp xử lý khác nhau. Dần dần, kỹ thuật sấy đối lưu (flue curing) ra đời — khiến lá giữ được đường tự nhiên và mang vị ngọt đặc trưng. Từ đó, Bright Virginia được tạo ra.
Khoảng thời gian Chiến tranh Krym năm 1856, binh lính Anh và Pháp trông thấy đồng minh dùng loại thuốc trong ống giấy mỏng—một hình thức sơ khai của thuốc lá cuốn tay. Cả Anh và Pháp bắt chước, và các nhà máy sản xuất bắt đầu mọc lên ở London và Paris. Tuy nhiên, bước ngoặt thật sự đến khi máy Bonsack sản xuất thuốc lá tự động ra đời ở Durham, Bắc Carolina — khiến sản lượng thuốc lá tăng mạnh vượt nhu cầu, dẫn đến quảng cáo thuốc lá bùng nổ. Kể từ đó, các công ty thuốc lá phát triển không ngừng.
Cuối cùng, sự khác biệt giữa Spanish Tobacco (Nicotiana tabacum) và loại người Anh gặp ở Jamestown (Nicotiana rustica) là: N. rustica chứa nicotine cao hơn và không phù hợp để hút ống tẩu hay điếu. Vì vậy, Nicotiana tabacum đã “thắng thế” và trở thành giống phổ biến cho mọi hình thức hút — tẩu, thuốc lá cuốn hay xì gà.
Tuy nhiên, Nicotiana rustica không hoàn toàn biến mất: ngày nay, nó vẫn được dùng để sản xuất snus (thuốc đặt dưới môi kiểu Thụy Điển) và thuốc lá nhai.